Mary Barton

Mary Barton: A Tale of Manchester Life was de eerste roman van de Engelse auteur Elizabeth Gaskell, voor het eerst gepubliceerd in 1848. Het verhaal speelt zich af in de Engelse stad Manchester tussen 1839 en 1842 en behandelt de moeilijkheden waarmee de Victoriaanse arbeidersklasse werd geconfronteerd.

De roman begint in Manchester, waar we kennismaken met de familie Barton en de familie Wilson, twee arbeidersgezinnen. John Barton stelt vragen bij de verdeling van rijkdom en de relaties tussen rijk en arm. Al snel sterft zijn vrouw; hij wijt dit aan haar verdriet over de verdwijning van haar zus Esther. Nadat hij eerder al zijn zoon Tom op jonge leeftijd had verloren, blijft Barton alleen achter om zijn dochter Mary op te voeden. Hij raakt in een depressie en raakt betrokken bij de chartistische vakbondsbeweging. Mary gaat aan de slag bij een naaister (haar vader was tegen werken in een fabriek) en wordt het voorwerp van de genegenheid van de hardwerkende Jem Wilson en Harry Carson, de zoon van een rijke moleneigenaar. Ze hoopt vurig door een huwelijk met Carson een comfortabel leven voor zichzelf en haar vader te verzekeren, maar onmiddellijk nadat ze het huwelijksaanzoek van Jem heeft afgewezen, beseft ze dat ze werkelijk van hém houdt. Ze besluit daarom Carson te ontwijken, met het plan om haar gevoelens voor Jem na verloop van tijd te tonen. Jem gelooft dat haar besluit definitief is, hoewel dit zijn gevoelens voor haar niet verandert.

Kathleen Mary Tillotson schreef dat Mary Barton is "gebouwd op de aannames van het chartisme en Past and Present", twee sociaal-kritische werken van Thomas Carlyle.

De roman werd aanvankelijk anoniem gepubliceerd, maar het auteurschap was binnen een jaar algemeen bekend. De eerste ontvangst van de roman was verdeeld: sommigen prezen de eerlijkheid en trouw aan de feiten, terwijl anderen kritiek hadden op het geschetste vertekende beeld van de relatie tussen werkgever en werknemer. De British Quarterly Review noemde het een "eenzijdig beeld" en de Edinburgh Review vond dat de kloof tussen werkgevers en werknemers werd overdreven. Zij werden bijgevallen door de Manchester Guardian en de Prospective Review, maar de Athenaeum, de Eclectic Review, de Christian Examiner en Fraser's Magazine namen een ander standpunt in. De overigens positieve recensie van de Athenaeum wierp de vraag op of het "vriendelijk, wijs of juist is om fictie te gebruiken als middel voor een nuchtere, feitelijke uiteenzetting van maatschappelijke misstanden". Thomas Carlyle schreef een brief aan Gaskell waarin hij het "een boek noemde dat zijn plaats ver boven het gewone afval van romans lijkt in te nemen".