Elective Affinities (Die Wahlverwandtschaften)

Elective Affinities wordt in deze collectie gepresenteerd als een klassieker over verlangen, status en sociale prestaties. Tegen de achtergrond van salons, provinciale ambities, privékamers en het schitterende stadsleven stelt het boek de vraag hoe romantiek een strategie wordt en hoe verfijning wreedheid kan verbergen.

Elective Affinities (Duits: Die Wahlverwandtschaften), ook wel vertaald onder de titel Keuzeverwantschap, is de derde roman van Johann Wolfgang von Goethe, gepubliceerd in 1809. Het boek speelt zich af rond de stad Weimar en vertelt het verhaal van Eduard en Charlotte, een aristocratisch echtpaar dat geniet van een idyllisch maar enigszins alledaags leven op een afgelegen landgoed; hoewel het voor beiden hun tweede huwelijk is, verslechtert hun relatie nadat ze Eduards vriend kapitein Otto en Charlottes weesnichtje Ottilie uitnodigen om bij hen in hun landhuis te komen wonen. De uitnodiging aan Ottilie en de kapitein wordt beschreven als een "experiment", en dat is het ook inderdaad. Het huis en de omliggende tuinen worden beschreven als "een chemische retort waarin de menselijke elementen worden samengebracht zodat de lezer de resulterende reactie kan observeren." Als in een chemische reactie ervaart elk van de echtgenoten een sterke nieuwe aantrekkingskracht, die beantwoord wordt: Charlotte, die de rede vertegenwoordigt, voelt zich aangetrokken tot de verstandige en energieke kapitein Otto; de impulsieve en gepassioneerde Eduard tot de adolescente en charmante Ottilie. Het conflict tussen passie en rede leidt tot chaos en uiteindelijk tot een tragisch einde.

De roman combineert elementen van het Weimar-classicisme, zoals de plotopzet als een wetenschappelijke parabel, met een tegengestelde neiging naar de Romantiek. De term 'keuzeverwantschap' was oorspronkelijk een wetenschappelijke term uit de chemie, ooit veelvuldig gebruikt door wetenschappers als Robert Boyle, Isaac Newton en Antoine Lavoisier, eerst om exotherme chemische reacties te beschrijven en later om te verwijzen naar chemische reacties waarbij de ene ion de andere zou verdringen. Goethe paste dit begrip uit de fysische chemie toe als een metafoor voor menselijke passies die zogenaamd beheerst of gereguleerd worden door dergelijke wetten van chemische affiniteit, en onderzocht of de wetten van de chemie de instelling van het huwelijk, evenals andere menselijke sociale relaties, op de een of andere manier ondermijnen of hooghouden. Vrijwillige onthechting komt ook om de hoek kijken, een thema dat terugkeert in zijn vierde roman, Wilhelm Meisters Wanderjahre, oder Die Entsagenden (Wilhelm Meisters vanderjaren of de ontzakers).

Na de dood van hun respectievelijke eerste echtgenoten konden Eduard en zijn jeugdliefde Charlotte trouwen. Het aristocratische paar leeft teruggetrokken op het landgoed van Eduard, waar Eduard zich overgeeft aan zijn hobby: het landschappelijk inrichten van het terrein. De relatie tussen de twee is eerder gebaseerd op vertrouwdheid dan op passie. De contemplatieve saamhorigheid wordt onderbroken wanneer er — na aanvankelijke bedenkingen van Charlotte — twee gasten in het huishouden worden opgenomen: Eduards vriend, kapitein Otto, die in behoeftige omstandigheden verkeert, en Charlottes nichtje Ottilie, die zowel haar ouders als haar geld kwijt is.

In het thema van decadente steden, salons en gevaarlijke liefdes toont Elective Affinities de geneugten en gevaren van een wereld waarin smaak, geld, reputatie en verlangen voortdurend van masker wisselen.