แอนติโกนี (Antigone)

แอนติโกนี (Ἀντιγόνη) เป็นหนึ่งในผลงานที่ทำให้วรรณกรรมและความคิดของกรีกโบราณยังคงส่งอิทธิพลต่อศตวรรษต่อๆ มา การตัดสินใจของแอนติโกนีในการฝังศพพี่ชายของเธอเป็นการนำมโนธรรมและพันธกิจอันศักดิ์สิทธิ์มาปะทะกับอำนาจของรัฐ

แอนติโกนีเป็นโศกนาฏกรรมกรีกโบราณโดยโซโฟคลีส ซึ่งน่าจะจัดแสดงครั้งแรกในเทศกาล Great Dionysia เมื่อ 441 ปีก่อนคริสตกาล เนื้อหามาจากตำนานเมืองธีบส์ ซึ่งโซโฟคลีสได้นำมาใช้ในโศกนาฏกรรมอีกสองเรื่องคือ Oedipus Rex และ Oedipus at Colonus แม้เหตุการณ์ในแอนติโกนีจะเกิดขึ้นหลังเรื่องราวของโออิพัสตามลำดับเวลา แต่แอนติโกนีถูกเขียนขึ้นก่อน ธีมหลักคือความพยายามของแอนติโกนีที่จะฝังศพโพลีไนซีสพี่ชายของเธอ แม้จะได้รับคำสั่งห้ามจากครีออน กษัตริย์แห่งธีบส์ โดยเธอยึดถือเกียรติแห่งทวยเทพและความรักต่อพี่ชายเหนือกว่ากฎหมายของมนุษย์

แอนติโกนีเป็นหนึ่งในบุตรสี่คนของโออิพัสกับไอโอคาสต้า ราชินีแห่งธีบส์ โดยที่โออิพัสไม่รู้ว่านางคือแม่แท้ๆ ของตน พี่น้องคนอื่นๆ ได้แก่ อิสมีนี, เอทีโอคลีส และโพลีไนซีส โออิพัสได้สาปแช่งบุตรชายของตนให้ขัดแย้งกันเรื่องการแบ่งมรดกและสังหารกันเองเนื่องจากพวกเขาละเมิดคำสั่งของเขา

เมื่อโออิพัสรู้ความจริงเกี่ยวกับกำเนิดของตน เขาได้เนรเทศตัวเอง และพี่น้องทั้งสองตกลงที่จะสลับกันปกครองเมืองธีบส์คนละหนึ่งปี แต่หลังจากปีแรก เอทีโอคลีสปฏิเสธที่จะสละบัลลังก์ให้โพลีไนซีส โพลีไนซีสจึงออกจากธีบส์ไปยังเมืองอาร์กอส แต่งงานกับธิดาของกษัตริย์อาดราสตัส และยกทัพกลับมาตีธีบส์ สงครามครั้งนั้นล้มเหลว และพี่น้องทั้งสองเสียชีวิตในการดวลกันเอง ครีออนพี่ชายของไอโอคาสต้าจึงขึ้นครองบัลลังก์และสั่งห้ามฝังศพโพลีไนซีสในฐานะผู้ทรยศต่อแผ่นดิน

เรื่องราวเริ่มต้นขึ้นในเช้าวันหลังจากสิ้นสุดการล้อมเมือง ครีออนสั่งห้ามฝังศพโพลีไนซีสภายใต้โทษประหารด้วยการปาหิน แอนติโกนีประกาศกับอิสมีนีว่าจะฝังศพพี่ชายตามกฎที่ไม่ได้จารึกไว้ของทวยเทพ แต่อิสมีนีปฏิเสธเพราะกลัวอำนาจของครีออน ต่อมาครีออนได้รับแจ้งว่ามีคนลอบนำดินมากลบศพอย่างเป็นพิธีการ เขาจึงสั่งให้ตามหาผู้กระทำผิด

ในเวลาต่อมา แอนติโกนีถูกจับได้ขณะพยายามฝังศพซ้ำ เกิดการเผชิญหน้าอย่างรุนแรงระหว่างเธอกับครีออน ครีออนตัดสินใจลงโทษแอนติโกนีและอิสมีนี (แม้ภายหลังจะปล่อยอิสมีนี) โดยการขังแอนติโกนีไว้ในถ้ำ เรื่องราวดำเนินไปสู่โศกนาฏกรรมเมื่อครีออนเพิกเฉยต่อคำเตือนของเทเรเซียสผู้พยากรณ์ จนนำไปสู่ความสูญเสียของคนในครอบครัวตนเอง

การเข้าถึงแอนติโกนีในภาษาดั้งเดิมช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจจังหวะ การโต้แย้ง ภาพพจน์ และน้ำหนักทางบทละครที่การแปลมักจะต้องตีความใหม่ งานชิ้นนี้ไม่ได้สำคัญเพียงเพราะความเก่าแก่ แต่ยังเป็นจุดอ้างอิงที่มีชีวิตสำหรับนักเขียน นักปรัชญา และผู้อ่านที่เผชิญกับคำถามที่คล้ายคลึงกันในปัจจุบัน