นางพญางูขาวจองจำนิรันดร์ ณ เจดีย์เหลยเฟิง

บทนำผลงาน

ภูมิหลังของผลงาน:
〈นางพญางูขาวจองจำนิรันดร์ ณ เจดีย์เหลยเฟิง〉 ถูกรวบรวมอยู่ในเล่มที่ 28 ของหนังสือ "จิ่งซื่อทงเหยียน" (Jingshi Tongyan) ที่เรียบเรียงโดยเฝิง มิ่งหลง ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1624 ตำนาน "นางพญางูขาว" ที่ผู้อ่านคุ้นเคยในปัจจุบันไม่ใช่เรื่องสั้นเพียงเรื่องเดียวที่มีรูปแบบตายตัวมาแต่โบราณ แต่เป็นกลุ่มเรื่องราวที่ผ่านการดัดแปลงซ้ำๆ ผ่านนิทานพื้นบ้าน (ฮว้าเปิ่น), งิ้ว, การขับลำนำ (ตั้นฉือ), นิยาย และภาพยนตร์ รุ่นที่เลือกมานี้เป็นฉบับจาก "จิ่งซื่อทงเหยียน": ตัวเอกฝ่ายชายชื่อ สวี่เซวียน (Xu Xuan) ส่วนไป๋เหนียงจื่อและชิงชิงมีลักษณะของปีศาจที่เด่นชัด การดำเนินเรื่องยังคงยึดโยงกับกรอบคำสอนเตือนใจแบบนิทานฮว้าเปิ่น ส่วนเนื้อหาที่พบเห็นบ่อยในภายหลัง เช่น ชื่อสวี่เซียน (Xu Xian), การขโมยสมุนไพรเซียน, น้ำท่วมเขาจินซาน, การคลอดบุตร และการเซ่นไหว้เจดีย์ ไม่ถือว่าเป็นเนื้อหาดั้งเดิมที่มีอยู่ในต้นฉบับบทนี้

เรื่องย่อ:
สวี่เซวียน ชายหนุ่มชาวหางโจวได้พบกับไป๋เหนียงจื่อและชิงชิงท่ามกลางสายฝนที่ทะเลสาบซีหู การหยิบยืมร่มนำไปสู่การติดต่อสื่อสารจนกลายเป็นการแต่งงานและเหตุการณ์วุ่นวายเกี่ยวกับทรัพย์สิน การขึ้นโรงขึ้นศาล และเวทมนตร์คาถา สวี่เซวียนลังเลไปมาระหว่างความรัก ความกลัว และแรงกดดันในชีวิตจริง ขณะที่ตัวตนของไป๋เหนียงจื่อก็ค่อยๆ ถูกเปิดโปงโดยพลังของพระและทางการ นี่คือนิทานฮว้าเปิ่นสมัยราชวงศ์หมิงที่ถักทอชีวิตในเมือง เรื่องเล่าประหลาด และคำสอนทางศีลธรรมเข้าด้วยกัน

ลักษณะเด่นทางวรรณกรรม:
ผลงานนี้รักษาเอกลักษณ์ของการเล่าเรื่องแบบศิลปะการพูด (Shuohua) ไว้อย่างชัดเจน: เริ่มต้นด้วยการแนะนำทัศนียภาพและตำนานของทะเลสาบซีหู ผู้เล่าเรื่องมักแทรกบทสรุป บทกวี และคำเตือนถึงผู้ฟัง พล็อตเรื่องดำเนินไปผ่านการพบเจอ การมอบสิ่งของ การแจ้งความ การเนรเทศ และการกลับมาพบกันใหม่ พื้นที่ในเมืองมีความเฉพาะเจาะจงมาก ทั้งร้านขายยา คนพายเรือ ที่ว่าการ โรงเตี๊ยม วัด และกิจกรรมตามเทศกาลประกอบกันเป็นจังหวะของเรื่อง การเรียกชื่อบุคคล กระบวนการยุติธรรม และการซื้อขายสินค้าทำให้เรื่องราวของปีศาจดูสมจริงในวิถีชีวิตประจำวัน เมื่อเทียบกับฉบับโรแมนติกในภายหลัง บทนี้เขียนถึงไป๋เหนียงจื่อในฐานะคนรักในอุดมคติที่ถูกกดขี่น้อยกว่า แต่ให้ความสำคัญกับความลุ่มหลง การลักขโมย การลงโทษ และคำเตือนเรื่องตัณหาไปพร้อมกัน ความย้อนแย้งที่ยากจะกลืนกลายเข้ากับเรื่องเล่าความรักสมัยใหม่นี้เอง คือคุณค่าของการอ่านต้นฉบับเดิม

การดัดแปลงเป็นภาพยนตร์และโทรทัศน์

นางพญางูขาว (1962)

ผู้กำกับ: เยว่เฟิง / สถานที่ผลิต: ฮ่องกง
นำแสดงโดย: หลินไต้, เจ้าเหลย, ตู้เจวียน
เหตุผลที่ควรค่าแก่การกล่าวถึง: หอภาพยนตร์ฮ่องกงจัดให้เป็นผลงานสร้างขนาดใหญ่เรื่องแรกหลังจาก Shaw Brothers ย้ายเข้าสู่สตูดิโอ Clear Water Bay และยังเป็นครั้งแรกที่เยว่เฟิงกำกับภาพยนตร์สีจอกว้างระบบ Cinemascope
ความแตกต่างจากต้นฉบับ: ภาพยนตร์ใช้ท่วงทำนองเพลงหวงเหมยเตี้ยวดัดแปลงตามตำนานรุ่นหลัง เพิ่มฉากขโมยสมุนไพร น้ำท่วมเขาจินซาน ซึ่งไม่ใช่เนื้อหาในฉบับจิ่งซื่อทงเหยียน ตัวละครใช้ชื่อสวี่เซียนตามความนิยมรุ่นหลัง ขณะที่ต้นฉบับเรียกว่าสวี่เซวียน

Panda and the Magic Serpent / Hakuja den (1958)

ผู้กำกับ: Taiji Yabushita / ประเทศผู้ผลิต: ญี่ปุ่น
ผู้พากย์เสียงหลัก: Hisaya Morishige, Mariko Miyagi
เหตุผลที่ควรค่าแก่การกล่าวถึง: La Cinémathèque française แนะนำว่าเป็นภาพยนตร์อนิเมชั่นสีขนาดยาวเรื่องแรกของญี่ปุ่น และได้รับเลือกเป็นผลงานสำคัญในประวัติศาสตร์อนิเมชั่นญี่ปุ่น
ความแตกต่างจากต้นฉบับ: ภาพยนตร์ปรับโครงสร้างตำนานให้เป็นเทพนิยายความรักที่มีอุปสรรค เพิ่มเพื่อนสัตว์และการผจญภัยแบบอนิเมชั่น ไม่ได้รักษาโครงสร้างฮว้าเปิ่นที่ประกอบด้วยคดีความทางการ การเนรเทศ และคำสอนเตือนใจแบบในจิ่งซื่อทงเหยียน

ฉบับพิมพ์และฉบับแปล

ฉบับหลัก:
ในการอ่านควรแยกแยะเส้นทางของเนื้อหาอย่างน้อย 4 สาย: "ซีหูซานถ่าจี้" ในหนังสือฉบับเก่าชิงผิงซานถังฮว้าเปิ่น, "นางพญางูขาวจองจำนิรันดร์ ณ เจดีย์เหลยเฟิง" ในจิ่งซื่อทงเหยียน, บทละครเรื่อง "เจดีย์เหลยเฟิง" ของหวงถูปีและฟางเฉิงเพ่ยในสมัยราชวงศ์ชิง และระบบการเล่าเรื่อง "เหลยเฟิงถ่าฉีจ้วน" กับตั้นฉือในภายหลัง แม้จะใช้ตัวละครหรือสถานที่ร่วมกัน แต่จะมีการเปลี่ยนชื่อ เหตุต้นผลกรรม สถานะทางศีลธรรมของไป๋เหนียงจื่อ และตอนจบ เนื้อหาชุดนี้ตรงตามฉบับจิ่งซื่อทงเหยียนเล่มที่ 28 เท่านั้น โดยไม่ใช้ชื่อ "นางพญางูขาวฉบับสมบูรณ์" มาบดบังขอบเขตของแต่ละฉบับ

คำแนะนำในการอ่าน:
ผู้อ่านเบื้องต้นสามารถตรวจสอบการกระทำจริงๆ ของสวี่เซวียน, ไป๋เหนียงจื่อ, ชิงชิง และฝ่าไห่ในบทนี้ แล้วนำไปเปรียบเทียบกับฉบับสวี่เซียน, เสี่ยวชิง และน้ำท่วมเขาจินซานที่คุ้นเคย ในตลาดญี่ปุ่นสามารถหาฉบับแปลของ Ritsuko Inami ส่วนในฝรั่งเศส งานวิจัยของ Jacques Pimpaneau จะมุ่งเน้นไปที่เรื่องราวยุคแรกในชิงผิงซานถังฮว้าเปิ่นมากกว่าฉบับแปลฝรั่งเศสที่สมบูรณ์ของบทนี้ สำหรับการสืบค้นในภาษาเยอรมัน, สเปน, อิตาลี, เกาหลี และเวียดนาม ส่วนใหญ่มักพบในชื่อตำนานทั่วไปหรือชื่อภาพยนตร์ ซึ่งยังไม่เพียงพอที่จะระบุว่าเป็นฉบับแปลจากต้นฉบับที่สมบูรณ์รุ่นใดรุ่นหนึ่ง ในการเลือกฉบับแปลควรตรวจสอบชื่อเรื่องเดิม ลำดับเล่ม ชื่อผู้แปล ว่าเป็นการย่อเนื้อหาหรือไม่ และตัวเอกชายใช้ชื่อสวี่เซวียนหรือสวี่เซียน

ผู้เขียนและผลงาน

ความสำคัญทางวัฒนธรรม:
ผลงานชิ้นนี้ตั้งอยู่บนจุดเปลี่ยนสำคัญที่ตำนานงูขาวข้ามพ้นจากการเป็นเรื่องเตือนภัยปีศาจไปสู่ตำนานความรักอันยิ่งใหญ่ เวทีและจอภาพยนตร์ในรุ่นหลังมักทำให้ผู้ชมเห็นใจไป๋เหนียงจื่อ และเพิ่มฉากช่วยสามี ต่อต้านฝ่าไห่ และการกลับมาพบกันของแม่ลูก การกลับมาอ่านจิ่งซื่อทงเหยียนจะทำให้เห็นว่านิทานฮว้าเปิ่นยุคแรกใช้ความกลัวต่อสิ่งแปลกปลอม ความใคร่รู้ในตัณหาของคนเมือง และคำเตือนเรื่องการสูญเสียการควบคุมกฎระเบียบสังคมไปพร้อมกันได้อย่างไร นอกจากนี้ยังแสดงให้เห็นว่า "ฉบับคลาสสิก" ของตำนานพื้นบ้านไม่ได้เกิดขึ้นในครั้งเดียว แต่เกิดจากการแข่งขันและสั่งสมผ่านสื่อต่างๆ อย่างต่อเนื่อง

ความสัมพันธ์ระหว่างผู้เขียนและผลงาน:
ในการเรียบเรียงชุดหนังสือ "ซานเหยียน" เฝิง มิ่งหลง ได้รวบรวม แก้ไข และจัดพิมพ์นิทานฮว้าเปิ่นที่มีอยู่เดิมจำนวนมาก ดังนั้นบทนี้จึงควรระบุว่าเป็นผลงานที่เฝิง มิ่งหลง "เรียบเรียง" แทนที่จะถือว่าตำนานงูขาวที่แพร่หลายมาอย่างยาวนานเป็นผลงานสร้างสรรค์ส่วนตัวของเขาทั้งหมด สถานะผู้เรียบเรียงนี้เองคือประตูสู่ความเข้าใจผลงาน: ตำนานท้องถิ่น สำนวนของนักเล่าเรื่อง การตัดสินทางศีลธรรม และฉากที่เหมาะสำหรับการแสดงถูกจัดระเบียบให้เป็นข้อความที่สมบูรณ์ และกลายเป็นโครงสร้างเรื่องเล่าที่บทละครสมัยราชวงศ์ชิงรวมถึงภาพยนตร์และโทรทัศน์สมัยใหม่สามารถนำไปถอดรหัส เพิ่มเติม หรือพลิกแพลงได้ซ้ำแล้วซ้ำเล่า