Vrouwe Witte Slang voor eeuwig gevangen in de Leifeng-pagode

Introductie tot het werk

Achtergrond:
"Vrouwe Witte Slang voor eeuwig gevangen in de Leifeng-pagode" is opgenomen in deel 28 van de door Feng Menglong samengestelde collectie Jingshi Tongyan (Waarschuwende verhalen om de wereld te verlichten), voor het eerst gepubliceerd rond 1624. De bij de huidige lezers bekende "Legende van de Witte Slang" is geen onveranderlijke roman uit de oudheid, maar een verhalenreeks die herhaaldelijk is herschreven via vertelteksten (huaben), opera, ballades en film. Deze editie selecteert de versie uit de Jingshi Tongyan: de mannelijke hoofdrolspeler heet Xu Xuan, en de personages Witte Slang en Qingqing hebben een sterke bovennatuurlijke en monsterlijke ondertoon. Het verhaal volgt het morele kader van de vroege verteltraditie. Bekende elementen zoals Xu Xian, het stelen van het hemelse kruid, de overstroming van de Jinshan-tempel, de geboorte van een kind en het offeren bij de pagode moeten niet automatisch worden beschouwd als onderdeel van deze oorspronkelijke tekst.

Samenvatting:
Xu Xuan, een jongeman uit Hangzhou, ontmoet Vrouwe Witte Slang en Qingqing in de regen bij het Westelijke Meer. Het uitlenen van een paraplu leidt tot een huwelijk en een reeks incidenten met gestolen goederen, rechtszaken en magie. Xu Xuan wankelt voortdurend tussen liefde, angst en de druk van de realiteit, terwijl de identiteit van de Witte Slang steeds nauwer wordt geobserveerd door monniken en de overheid. Dit is een Ming-dynastie huaben waarin het stadsleven, bovennatuurlijke geruchten en morele vermaningen met elkaar verweven zijn.

Literaire kenmerken:
Het werk bewaart duidelijke sporen van de mondelinge vertelkunst: het begint met beschrijvingen van de landschappen van het Westelijke Meer, en de verteller voegt regelmatig oordelen, poëzie en herinneringen voor het publiek in. Het plot vordert via ontmoetingen, geschenken, aangiftes, verbanning en herenigingen. De stedelijke ruimte is zeer specifiek: apotheken, schippers, overheidskantoren, herbergen, tempels en seizoensgebonden activiteiten bepalen het ritme. De aanspreektitels, juridische procedures en goederenstromen plaatsen het monsterverhaal in een herkenbare alledaagse orde. Vergeleken met latere geromaniseerde versies is de Witte Slang hier minder een puur onderdrukte ideale geliefde; verleiding, diefstal, straf en waarschuwingen tegen begeerte bestaan naast elkaar.

Filmadaptaties

Madam White Snake (1962)

Regie: Yue Feng / Productie: Hongkong
Cast: Linda Lin Dai, Chao Lei, Du Juan
Reden van vermelding: Het Hong Kong Film Archive noemt dit de eerste grote productie van Shaw Brothers na de verhuizing naar de Movie Town in Clear Water Bay, en de eerste keer dat Yue Feng een grootschalige kleurenfilm in breedbeeld regisseerde.
Verschillen met het origineel: De film volgt de Huangmei-operastijl en latere legendarische tradities, inclusief de diefstal van het kruid en de overstroming van de Jinshan-tempel; deze komen niet voor in de tekst van Jingshi Tongyan. Het personage heet ook Xu Xian, terwijl het origineel Xu Xuan gebruikt.

The Tale of the White Serpent / Hakuja den (1958)

Regie: Taiji Yabushita / Productie: Japan
Stemmen: Hisaya Morishige, Mariko Miyagi
Reden van vermelding: La Cinémathèque française presenteert dit als de eerste Japanse anime-speelfilm in kleur en een mijlpaal in de Japanse animatiegeschiedenis.
Verschillen met het origineel: De film herstructureert de legende tot een sprookje over gedwarsboomde liefde met dierenvriendjes en animatie-avonturen, zonder de structuur van de Jingshi Tongyan (rechtszaken, verbanning en morele lessen) te behouden.

Edities en Vertalingen

Belangrijkste versies:
Bij het lezen moeten ten minste vier tekstuele lijnen worden onderscheiden: het vroege "Drie pagodes bij het Westelijke Meer", de Jingshi Tongyan-versie, de Qing-dynastie opera's van Huang Tubi en Fang Chengpei, en de latere romans en ballades. Hoewel ze personages en locaties delen, veranderen ze namen, oorzaken en gevolgen, de morele positie van de Witte Slang en het einde. Deze tekst komt uitsluitend overeen met hoofdstuk 28 van de Jingshi Tongyan.

Leesadvies:
Nieuwe lezers kunnen eerst de daden van Xu Xuan, de Witte Slang, Qingqing en Fahai in deze tekst bestuderen en die vergelijken met de bekendere versies. Voor de Japanse markt is de vertaling van Ritsuko Inami beschikbaar. Franse collecties bevatten onderzoek van Jacques Pimpaneau naar de vroege verhalen. Bij het kiezen van een vertaling moet men letten op de oorspronkelijke titel, het hoofdstuknummer, de vertaler en of de naam van de protagonist Xu Xuan of Xu Xian is.

Auteur en Werk

Culturele betekenis:
Dit werk bevindt zich op het cruciale punt waar het verhaal van de Witte Slang transformeert van een waarschuwing tegen monsters naar een romantische legende. In latere versies sympathiseert het publiek vaak met de Witte Slang, maar in de Jingshi Tongyan ziet men hoe vroege vertellingen angst voor het vreemde, nieuwsgierigheid naar stedelijke lust en waarschuwingen tegen sociale chaos combineerden.

Relatie tussen auteur en werk:
Feng Menglong verzamelde, reviseerde en publiceerde bestaande volksverhalen. Daarom moet dit werk worden toegeschreven aan Feng Menglong als redacteur/samesteller, in plaats van de eeuwenoude legende volledig als zijn persoonlijke creatie te beschouwen. Zijn rol als redacteur verklaart hoe lokale anekdotes, vertelformules en morele oordelen werden georganiseerd tot een raamwerk dat herhaaldelijk kon worden aangepast door latere generaties.