In het jaar 2000 (Looking Backward 2000-1887)

Looking Backward: 2000-1887 ging de literatuurgeschiedenis in als een werk dat ooit invloedrijk genoeg was om de publieke smaak te vormen, maar nu vaak alleen nog in de kantlijn van de canon wordt herinnerd. Ooit ontketende het wereldwijde politieke discussies en hervormingsbewegingen, en leidde het zelfs tot de oprichting van 'Bellamy Clubs', maar tegenwoordig wordt het buiten academische kringen nog maar zelden gelezen.

Looking Backward: 2000-1887 is een utopische sciencefictionroman over tijdreizen van de Amerikaanse journalist en schrijver Edward Bellamy, voor het eerst gepubliceerd in 1888. Het boek werd in verschillende talen vertaald en er werden in korte tijd "een miljoen exemplaren verkocht." Volgens historicus Daniel Immerwahr werden in de 19e-eeuwse Verenigde Staten alleen van 'De negerhut van Oom Tom' meer exemplaren verkocht in de eerste jaren na publicatie dan van Bellamy's boek.

Bellamy's roman speelt zich af in Boston, Massachusetts, en vertelt het verhaal van een jonge Amerikaanse man genaamd Julian West die in 1887 in een diepe, door hypnose opgewekte slaap valt en 113 jaar later wakker wordt. Hij bevindt zich op dezelfde locatie maar in een totaal veranderde wereld: het is het jaar 2000 en terwijl hij sliep, zijn de Verenigde Staten getransformeerd in een socialistische utopie. De rest van het boek schetst Bellamy's ideeën over het verbeteren van de toekomst. De belangrijkste thema's zijn de problemen van het kapitalisme, een voorgestelde socialistische oplossing door nationalisatie van alle industrie, en het gebruik van een "industrieel leger" om productie en distributie te organiseren, evenals het waarborgen van vrije culturele productie onder dergelijke omstandigheden. De jonge man wordt opgevangen door een gids, dokter Leete, die hem rondleidt en alle vorderingen van dit nieuwe tijdperk uitlegt, waaronder drastisch kortere werktijden voor zwaar werk en bijna onmiddellijke, internetachtige bezorging van goederen. Iedereen gaat met pensioen met volledige uitkering op 45-jarige leeftijd en mag eten in een van de openbare keukens (iets wat in de jaren 1920-30 in de USSR werd gerealiseerd als fabriekskukens). De productiecapaciteit van de Verenigde Staten is nationaal eigendom en de goederen van de samenleving worden gelijkelijk verdeeld onder de burgers. Een aanzienlijk deel van het boek bestaat uit dialogen tussen Leete en West, waarin West zijn verwarring uit over de werking van de toekomstige maatschappij en Leete antwoorden geeft met behulp van metaforen of directe vergelijkingen met de 19e-eeuwse samenleving.

De decennia van 1870 en 1880 werden gekenmerkt door economische en sociale onrust, waaronder de Lange Depressie van 1873-1879, een reeks recessies in de jaren 1880, de opkomst van de vakbeweging en stakingen, en de Haymarket-affaire van 1886 met de controversiële nasleep daarvan. Bovendien werd de neiging van het Amerikaanse kapitalisme tot concentratie in steeds grotere en minder concurrerende vormen — monopolies, oligopolies en trusts — zichtbaar, terwijl emigratie uit Europa het arbeidsaanbod vergrootte en de lonen deed stagneren. De tijd was rijp voor nieuwe ideeën over economische ontwikkeling die de toenmalige sociale wanorde zouden kunnen verzachten.