Het huis met de zeven gevels

Het huis met de zeven gevels

Weinig Amerikaanse romans hebben zo'n blijvende stempel gedrukt op de gotische literatuur als Nathaniel Hawthorne's Het huis met de zeven gevels (The House of the Seven Gables). Gepubliceerd in 1851, slechts een jaar na The Scarlet Letter, veranderde de roman het spookhuis in iets dat angstaanjagender is dan schimmen: overgeërfde schuld. Hawthorne nam de vervallende architectuur van het puriteinse New England en veranderde die in een levend organisme — een herenhuis gezwollen door voorvaderlijke zonden, gefluisterde vervloekingen, valse beschuldigingen en het langzame gif van een geschiedenis die weigert te sterven.

Het huis zelf komt voort uit gerechtelijke moord. Kolonel Pyncheon maakt zich meester van het land van Matthew Maule door hem te veroordelen tijdens de heksenprocessen van Salem, en Maule's stervensvloek — “God zal hem bloed te drinken geven” — echoot door de generaties heen. Vanaf dat moment raakt de familie Pyncheon spiritueel aangetast door koudvuur. Hawthorne's genialiteit ligt niet in het bewijzen of de vloek bovennatuurlijk is, maar in de suggestie dat morele corruptie zelf een erfelijk spook wordt. De zeven gevels torenen boven de roman uit als geslepen tanden, die elke nakomeling die erin gevangen zit verslinden.

In het middelpunt staan Hepzibah en Clifford Pyncheon: overblijfselen van een stervende aristocratie die door stoffige gangen dwalen, achtervolgd door schaamte en economische ruïne. Hun vervallen deftigheid, afgezet tegen de warmte van Phoebe en het moderne scepticisme van Holgrave, creëert een van de grote symbolische conflicten in de Amerikaanse fictie — de oorlog tussen overgeërfde geschiedenis en de mogelijkheid van vernieuwing. Hawthorne verzadigt het verhaal met spiegels, portretten, verborgen documenten, mesmerisme, voorvaderlijke dubbelgangers en spectrale vrouwen, waarmee hij een werk creëerde dat de basis zou leggen voor de Amerikaanse psychologische horror.

De invloed van de roman reikte veel verder dan de literatuur. H.P. Lovecraft noemde het “de grootste bijdrage van New England aan de vreemde literatuur”, en de schaduw ervan is voelbaar in The Shunned House en The Case of Charles Dexter Ward. Het DNA van vervloekte bloedlijnen, moreel zieke herenhuizen en voorvaderlijk noodlot zou later doorklinken bij Shirley Jackson, Edgar Allan Poe, William Faulkner, Stephen King, Guillermo del Toro en talloze gotische videogames en horrorfilms die draaien om instortende familielandgoederen.

Het filmische voortleven bleek eveneens duurzaam. De roman kreeg in 1940 een belangrijke verfilming met Vincent Price in de hoofdrol, wiens melancholische vertolking van Clifford Pyncheon de wereld van Hawthorne definitief versmolt met de klassieke Hollywood-horror. Later verscheen het in televisiebewerkingen, hoorspelen en zelfs een opera in 2000 in de Manhattan School of Music. Elementen van de architectuur en de mythologie van de vervloekte familie zijn nog steeds herkenbaar in moderne spookhuisverhalen, van Crimson Peak tot Resident Evil en The Haunting of Hill House.

Critici en schrijvers beschouwden de roman herhaaldelijk als een van de duisterste prestaties van de Amerikaanse romantiek. Henry Wadsworth Longfellow beschreef het als “een bizar, wild boek”, terwijl Herman Melville aan Hawthorne schreef:

“Er is een bepaalde tragische fase van de mensheid... nooit krachtiger belichaamd dan door Hawthorne.”

James Russell Lowell geloofde dat het The Scarlet Letter overtrof en noemde het “de meest waardevolle bijdrage aan de geschiedenis van New England.” Meer dan gotisch vermaak werd de roman een meditatie over de vraag of menselijke wezens werkelijk kunnen ontsnappen aan de misdaden van hun voorvaderen — een vraag die generaties Amerikaanse literatuur zou definiëren.

Zelfs nu blijft het beeld onsterfelijk: een rottend herenhuis in Salem, met ramen die als dode ogen staren over eeuwen van hebzucht, hypocrisie, waanzin en schuld. Hawthorne schreef niet louter een spookhuisverhaal. Hij schreef de blauwdruk voor het Amerikaanse geplaagde geweten.