Nhật ký người điên

Năm 1918, Lỗ Tấn đã đăng tác phẩm "Nhật ký người điên" trên tạp chí hàng tháng Tân Thanh Niên. Truyện ngắn chỉ vài nghìn chữ này được coi là tác phẩm khai sinh cho tiểu thuyết bạch thoại hiện đại Trung Quốc. Tiểu thuyết lấy hình thức nhật ký của một "người điên" mắc chứng "bị ngược đãi" làm trọng tâm, phía trước có một đoạn lời dẫn bằng văn ngôn, kể rằng chủ nhân cuốn nhật ký đã khỏi bệnh và đi nhậm chức ở nơi khác, dường như có ý đẩy những lời kinh hãi trong toàn văn vào diện lời nói mê sảng lúc bệnh tật. Tuy nhiên, câu nói trong chính văn khi lật mở lịch sử Trung Quốc, nhìn thấu qua kẽ hở giữa các dòng chữ thấy hai chữ — "ăn thịt người", đã xuyên qua bề mặt của thời đại, trở thành một trong những câu nói gây chấn động nhất trong văn học tiếng Hán thế kỷ 20. Người điên từ sách cổ, từ ánh mắt của người thân, từ cơm nước của người anh cả, đã bóc tách từng lớp sát cơ ẩn dưới lớp vỏ lễ giáo "nhân nghĩa đạo đức", cuối cùng phát ra tiếng kêu cứu: "Có lẽ còn có những đứa trẻ chưa ăn thịt người chăng? Hãy cứu lấy trẻ em...", biến sự điên cuồng cá nhân thành lời cáo buộc chống lại toàn bộ trật tự văn hóa. Sự ra đời của cuốn tiểu thuyết này mang theo mũi nhọn đầu tiên của Lỗ Tấn sau khi từ bỏ y học để theo đuổi văn chương. Ông từng tham khảo hình thức cuốn tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nga Gogol thông qua bản dịch tiếng Nhật của Futabatei Shimei, rồi dùng chất liệu lịch sử và luân lý gia đình Trung Quốc để đúc kết thành một câu chuyện ngụ ngôn hoàn toàn khác biệt về căn bệnh của chính Trung Quốc. Sau này Lỗ Tấn từng khiêm tốn nói tác phẩm này "rất ngây ngô và quá gấp gáp", nhưng cũng thú nhận rằng ông hy vọng dùng nó để "phá tan sự tĩnh mịch của Trung Quốc", kêu gọi thêm nhiều nhà sáng tạo thực thụ. Tầm ảnh hưởng của "Nhật ký người điên" đã vượt xa phạm vi sách giáo khoa lịch sử văn học. Học giả người Mỹ Hạ Chí Thanh lúc cuối đời thừa nhận rằng thời trẻ ông đã đánh giá quá thấp cuốn tiểu thuyết này, và khẳng định lại rằng bút pháp nghệ thuật "ấn tượng và tượng trưng" hòa quyện cùng sức mạnh châm biếm của nó; nhà tư tưởng thời kỳ Ngũ Tứ Ngô Ngu thì thẳng thắn nói rằng Lỗ Tấn đã vạch trần hoàn toàn bức màn đen của "thủ đoạn ăn thịt người ẩn dưới mặt nạ lễ giáo". Kể từ đó, "lễ giáo ăn thịt người" đã trở thành hình ảnh trung tâm trong cuộc phê phán đạo đức truyền thống của phong trào Văn hóa mới, và cũng giúp Lỗ Tấn chính thức bước lên sân khấu văn học hiện đại Trung Quốc với bút danh "Lỗ Tấn" vào năm tác phẩm này được công bố.