Tơ Nhện

Xuất hiện lần đầu trên số ra mắt của tạp chí văn học thiếu nhi "Akai Tori" (Chim Đỏ) do Suzuki Miekichi sáng lập năm 1918, truyện ngắn "Tơ Nhện" của Akutagawa Ryunosuke tuy là tác phẩm văn học thiếu nhi đầu tay nhưng đã trở thành một ngụ ngôn sâu sắc lay động trái tim cả người lớn cho đến tận ngày nay. Đức Phật từ trên ao sen cõi Cực Lạc nhìn xuống địa ngục, thấy tên cướp Kandata - kẻ cả đời chỉ làm duy nhất một việc thiện là cứu mạng một chú nhện - nên Ngài đã thả một sợi tơ nhện xuống để cứu hắn. Trong lúc leo lên, Kandata nhìn thấy vô số tội nhân khác đang bám theo mình và thét lên: "Sợi tơ nhện này là của tao! Xuống đi! Xuống đi!". Ngay khoảnh khắc đó, sợi tơ đứt lìa ngay trên đầu hắn, và Kandata lại rơi xuống đáy địa ngục. Câu chuyện về sự ích kỷ và nhân quả cô đọng trong vài trăm chữ này, với sức nặng của một thuyết thoại Phật giáo, được coi là một trong những truyện ngắn nổi tiếng nhất lịch sử văn học thiếu nhi Nhật Bản.

Các nghiên cứu về nguồn gốc của tác phẩm cũng rất thú vị. Trước đây, người ta cho rằng truyện lấy cảm hứng từ tình tiết "Một củ hành" trong tác phẩm "Anh em nhà Karamazov" của Dostoevsky xuất bản năm 1880, nhưng hiện nay giả thuyết phổ biến cho rằng nguồn gốc thực sự nằm trong tác phẩm "Karma" của Paul Carus (bản dịch tiếng Nhật là "Inga no Oguruma"). Việc một câu chuyện đậm chất Phật giáo như vậy thực chất lại là sáng tạo của một học giả tôn giáo người Mỹ gốc Đức là một ví dụ hiếm hoi về sự giao thoa giữa các thuyết thoại Đông - Tây để tạo nên một kiệt tác văn học Nhật Bản hiện đại, và thường xuyên là đề tài hấp dẫn trong văn học so sánh.

Sức ảnh hưởng của nó không ngừng lan rộng ra ngoài khuôn khổ văn học. Akutagawa Yasushi, con trai thứ ba của tác giả đồng thời là một nhạc sĩ, đã chuyển thể câu chuyện thành nhạc kịch ballet "Tơ Nhện", thổi luồng sinh khí mới vào tác phẩm của cha mình. Nhà văn khoa học viễn tưởng Komatsu Sakyo từng nhận xét việc Kandata quát kẻ khác buông sợi tơ là điều tất yếu, đồng thời viết một truyện ngắn nhại lại với sự đảo ngược vị thế giữa địa ngục và cực lạc. Các nghệ sĩ từ nhiều thế hệ và thể loại khác nhau như Kinniku Shojo Tai, Nakashima Mika, hay Sakanaction cũng đã đưa câu chuyện này vào bài hát của họ, cho thấy tiếng kêu của Kandata đã bám rễ sâu sắc như thế nào trong trí tưởng tượng của người Nhật.