Kinh Thánh (Bản King James)

Bản King James (KJV), còn được gọi là Bản hiệu đính (Authorized Version - AV), là một trong những bản dịch tiếng Anh có ảnh hưởng và lâu đời nhất của Kinh Thánh từng được thực hiện. Được vua James VI và I ủy quyền vào năm 1604 và xuất bản lần đầu vào năm 1611, nó đã trở thành bản Kinh Thánh tiếng Anh thống trị trong nhiều thế kỷ và định hình sâu sắc văn học, tôn giáo, thuật hùng biện và văn hóa Anh quốc. Được tôn sùng vì văn phong uy nghi, cấu trúc nhịp điệu và sự trang trọng đầy nghi lễ, KJV vẫn là một trong những cuốn sách được công nhận rộng rãi nhất trong thế giới nói tiếng Anh.

Nguồn gốc của Bản King James nằm trong những căng thẳng tôn giáo ở Anh đầu thế kỷ 17. Nhiều bản Kinh Thánh tiếng Anh đã tồn tại, bao gồm Kinh Thánh Geneva, Kinh Thánh Bishops và Kinh Thánh Douay–Rheims. Tuy nhiên, những bản dịch này phản ánh sự chia rẽ về thần học và chính trị trong Cơ đốc giáo. Kinh Thánh Geneva, đặc biệt phổ biến trong những người Thanh giáo, chứa đựng những ghi chú lề mang đậm tư tưởng Calvin mà Vua James không thích, đặc biệt là những ghi chú nghi ngờ thẩm quyền của hoàng gia. Trong Hội nghị Hampton Court, học giả Thanh giáo John Rainolds đã đề xuất tạo ra một bản dịch Kinh Thánh mới có thể thống nhất thực hành tôn giáo trong Giáo hội Anh. James đã ngay lập tức chấp thuận ý tưởng này, coi đó là một giải pháp cả về tôn giáo lẫn chính trị.

Dự án dịch thuật chính thức bắt đầu vào năm 1604. Khoảng bốn mươi bảy học giả và giáo sĩ được chia thành sáu nhóm làm việc tại Westminster, Oxford và Cambridge. Mỗi nhóm dịch các phần Kinh Thánh được chỉ định trước khi kết quả được xem xét tập thể để đảm bảo tính nhất quán và chính xác. Các dịch giả chủ yếu dựa trên Văn bản Masoretic tiếng Do Thái cho Cựu ước và Textus Receptus tiếng Hy Lạp cho Tân ước, đồng thời tham khảo bản Vulgate tiếng Latinh, bản Septuagint, các bài bình luận của giáo sĩ Do Thái và các bản dịch tiếng Anh trước đó. Mặc dù Kinh Thánh Bishops đóng vai trò là văn bản nền tảng chính thức, nhưng bản cuối cùng đã kế thừa rất nhiều từ các dịch giả trước đó như William Tyndale, người mà cách diễn đạt vẫn tồn tại sâu rộng trong tác phẩm hoàn thiện.

Bản Kinh Thánh hoàn chỉnh được xuất bản vào năm 1611 với tiêu đề Thánh Kinh, Bao gồm Cựu ước và Tân ước. Giống như hầu hết các bản Kinh Thánh Tin lành thời bấy giờ, nó bao gồm cả các sách Thứ kinh (Apocrypha) nằm giữa Cựu ước và Tân ước. Các ấn bản đầu tiên xuất hiện với kiểu chữ Gothic và cách đánh vần tiếng Anh cận đại, và ngay trong năm đầu tiên, hai bản in riêng biệt đã xuất hiện, thường được gọi là "He Bible" và "She Bible" do sự khác biệt về từ ngữ trong Ruth 3:15.

Phong cách văn học của Bản King James đã trở thành một trong những thành tựu định hình của nó. Các dịch giả nhằm mục đích tạo ra một bản Kinh Thánh phù hợp cho việc đọc trước công chúng, và kết quả là một văn phong có nhịp điệu, sự cân bằng và tính nhạc đáng kinh ngạc. Ngôn ngữ của nó cố tình tránh các thành ngữ đương đại thông tục, thay vào đó ưu tiên cách dùng từ cao nhã và hơi cổ xưa để truyền tải uy quyền và sự vĩnh cửu. Các đại từ như thou, thee và ye được giữ lại để phân biệt số ít và số nhiều, trong khi các động từ thường giữ lại các hậu tố như -eth và -est. Ngay cả vào năm 1611, nhiều dạng từ này đã trở nên cũ kỹ, nhưng việc tiếp tục sử dụng chúng đã mang lại cho bản dịch một phẩm chất trang trọng, uy nghiêm.

KJV cũng phản ánh sự ưu tiên của các dịch giả đối với từ vựng gốc Latinh và thuật hùng biện chính thống. So với các bản Kinh Thánh tiếng Anh trước đó, đặc biệt là Kinh Thánh Geneva, nó sử dụng ngôn ngữ chính xác về mặt kỹ thuật và cao siêu hơn, thường chịu ảnh hưởng bởi cấu trúc và từ vựng của bản Vulgate tiếng Latinh. Cách tiếp cận phong cách này đã giúp tạo ra tông giọng uy nghi mà các thế hệ sau này sẽ gắn liền với chính ngôn ngữ Kinh Thánh.

Ảnh hưởng của Bản King James đối với tiếng Anh là vô cùng lớn. Vô số thành ngữ và cách diễn đạt đã đi vào ngôn ngữ thông dụng trực tiếp từ các trang sách này, bao gồm các cụm từ như “the powers that be” (các nhà cầm quyền), “a thorn in the flesh” (cái gai trong mắt), “the skin of my teeth” (thoát chết trong gang tấc), “the writing on the wall” (điềm báo rõ ràng) và “fight the good fight” (chiến đấu một trận oanh liệt). Nhà ngôn ngữ học David Crystal ước tính rằng hàng trăm cách diễn đạt tiếng Anh hàng ngày có nguồn gốc từ KJV. Cách diễn đạt của nó không chỉ định hình diễn ngôn tôn giáo mà còn cả các bài diễn văn chính trị, văn học, triết học và hùng biện công chúng qua nhiều thế kỷ.

Tác động văn học của bản dịch cũng lớn lao không kém. Các nhà văn như John Milton, William Blake, Herman Melville, Emily Dickinson và T. S. Eliot đã chịu ảnh hưởng sâu sắc từ nhịp điệu, hình ảnh và tính biểu tượng của nó. Ngay cả những trí thức thế tục hiện đại như Christopher Hitchens và Richard Dawkins cũng ca ngợi nó là một trong những tượng đài vĩ đại của văn học Anh.

Về mặt tôn giáo, Bản King James đã trở thành bản Kinh Thánh tiêu chuẩn của Giáo hội Anh và sau đó lan rộng khắp thế giới Tin lành nói tiếng Anh. Nó thống trị trong thờ phượng, bài giảng, giáo dục, thánh ca và đời sống tâm linh trong nhiều thế kỷ. Ngôn ngữ của nó trở nên không thể tách rời khỏi chính Cơ đốc giáo nói tiếng Anh, định hình cách các thế hệ hiểu về đạo đức, tâm linh, vương quyền, lịch sử và thẩm quyền thiêng liêng.

Đồng thời, KJV cũng từ lâu đã là đối tượng của những phê bình và tranh luận học thuật. Bởi vì các dịch giả làm việc trước khi phát hiện ra nhiều bản thảo Kinh Thánh cổ đại, các bản dịch hiện đại thường khác biệt đáng kể so với nó. Các bản thảo như Codex Sinaiticus và Codex Vaticanus không có sẵn hoặc không được tham khảo rộng rãi vào năm 1611. Những tiến bộ trong nghiên cứu tiếng Do Thái và tiếng Hy Lạp cũng dẫn đến việc các dịch giả hiện đại diễn giải lại các đoạn văn khó theo cách khác.

Một số tranh cãi dịch thuật nổi tiếng liên quan đến các từ như từ tiếng Do Thái re’em, được dịch trong KJV là “unicorn” (kỳ lân). Các học giả hiện đại thường giải thích thuật ngữ này là ám chỉ một loài bò hoang hoặc bò rừng bướu, mặc dù KJV đã tuân theo một truyền thống diễn giải lâu đời được thừa hưởng từ bản Septuagint và Vulgate tiếng Latinh. Một ví dụ gây tranh cãi khác là “Sách Jasher”, mà một số học giả tin rằng nên được dịch theo nghĩa mô tả là “Sách của những người ngay thẳng”. Những người bảo vệ KJV lập luận rằng nhiều ví dụ như vậy phản ánh các truyền thống dịch thuật hợp pháp hơn là những sai lầm đơn thuần.

Theo thời gian, bản thân văn bản đã trải qua nhiều lần hiệu đính. Các cập nhật biên tập quan trọng đã xuất hiện vào các năm 1629, 1638, 1762 và đặc biệt là ấn bản Oxford năm 1769 do Benjamin Blayney biên tập, bản này đã tiêu chuẩn hóa cách đánh vần, dấu câu và định dạng. Hầu hết các bản in hiện đại của KJV đều dựa trên ấn bản năm 1769 này thay vì văn bản gốc năm 1611.

Các sách Thứ kinh (Apocrypha), ban đầu được đưa vào Kinh Thánh King James, dần dần biến mất khỏi nhiều ấn bản Tin lành trong thế kỷ 18 và 19. Các hiệp hội Kinh Thánh tìm kiếm quy trình sản xuất hàng loạt rẻ hơn thường lược bỏ hoàn toàn phần này, đặc biệt khi thái độ của người Tin lành đối với Thứ kinh trở nên khắt khe hơn. Tuy nhiên, ấn bản gốc năm 1611 coi những cuốn sách này là văn chương tôn giáo có giá trị, ngay cả khi chúng không được coi là ngang hàng với Kinh Thánh quy điển.

Trong thời hiện đại, các bản dịch mới hơn như New International Version (NIV), New Revised Standard Version (NRSV) và English Standard Version (ESV) đã trở nên phổ biến hơn. Tuy nhiên, Bản King James vẫn tiếp tục giữ được ảnh hưởng to lớn. Nó vẫn đặc biệt được tôn trọng trong các cộng đồng Tin lành truyền thống, các học giả văn học, các nhà sử học và những người ủng hộ phong trào “Chỉ dùng King James” (King James Only), những người lập luận rằng KJV là bản Kinh Thánh tiếng Anh chính xác nhất và được Chúa bảo tồn.

Hơn bốn thế kỷ sau khi xuất bản, Bản King James vẫn tồn tại không chỉ như một văn bản tôn giáo mà còn là một trong những tác phẩm nền tảng của chính tiếng Anh. Văn phong của nó đã thiết lập một hình mẫu về sự trang trọng, vẻ đẹp và uy quyền, định hình nền văn minh nói tiếng Anh ở mọi cấp độ—từ phụng vụ nhà thờ đến thơ ca, từ chính trị đến lời nói hàng ngày. Hiếm có cuốn sách nào trong lịch sử lại có ảnh hưởng lâu dài về ngôn ngữ, văn hóa và tâm linh đến như vậy.