Sult

Sult (Honger) volgt een berooide schrijver die door de straten van Kristiania (het huidige Oslo) zwerft. Honger is in dit boek niet slechts een fysieke staat, maar een kracht die taal, waardigheid, hallucinaties en zelfperceptie verandert; terwijl de protagonist uiteenvalt, houdt hij hardnekkig vast aan een soort absurde trots.

Knut Hamsun leefde in zijn vroege jaren in armoede, had diverse banen en probeerde in Amerika in zijn levensonderhoud te voorzien; Honger bracht hem roem en wordt vaak beschouwd als het cruciale begin van de moderne Noorse roman. De relatie tussen het werk en het leven van de auteur is bijzonder scherp: Hamsun schreef de ondergrondse omzwervingen, de creatieve angst en de neurotische waarnemingen als een trilling in de eerste persoon, waardoor de roman niet langer alleen gebeurtenissen beschrijft, maar direct een verstoord bewustzijn simuleert.

Modern gezien kan het worden vergeleken met de 'kelderbewoner' van Dostojevski, de narratieven van zelfvernietiging van Bret Easton Ellis, of de misantropische, geïsoleerde innerlijke monologen met zwarte humor van Ottessa Moshfegh. Het past perfect op de boekenplank met het thema 'waar de moderne angst begon'.

De moderniteit van Honger ligt in het feit dat het armoede niet slechts als een externe omstandigheid beschrijft, maar als een vorm van bewustzijn. De gedachten van de protagonist schommelen tussen uitersten, soms arrogant, dan weer zelfvernederend; hij kan zijn waardigheid hervinden door de blik van een vreemde, maar ook in woede ontsteken door een klein aalmoes. Zijn taal is onstabiel als een lichaamstemperatuur; de lezer is geen toeschouwer van het verhaal van een arme man, maar wordt meegezogen in een lichaam dat gebrek heeft aan voedsel, slaap en sociale erkenning.

Dit boek is cruciaal binnen het thema van de 'ondergrondse', omdat het de Dostojevskiaanse zelfverscheuring naar de stadsstraten brengt. Waar de kelderbewoner zich verschuilt in zijn gedachten om de wereld aan te vallen, behoudt Hamsuns hongeraar een bijna barstende trots tussen de straten, krantenredacties, pandjeshuizen en huurkamers. Moderne lezers die bekend zijn met de zelfpresentatie in het socialmediatijdperk, de angst van de gig-economie en de burn-out van makers, zullen merken dat Honger niet ver weg is: het gaat over hoe zelfrespect een energievretende luxe wordt wanneer iemand geen stabiele positie heeft.