Il Giorno

Il Giorno is het satirische meesterwerk van Giuseppe Parini en een van de belangrijkste werken van de Italiaanse Verlichting. Het gedicht, waarvan de publicatie begon in 1763, biedt een ironische en verfijnde weergave van de achttiende-eeuwse adel, waarbij de morele en spirituele leegte van de aristocratie wordt getoond door middel van een nauwgezette beschrijving van de dag van een jonge heer.

Het werk was aanvankelijk verdeeld in drie delen — Il Mattino (De Ochtend), Il Mezzogiorno (De Middag) en La Sera (De Avond) — maar later werd het laatste deel gesplitst in Il Vespro (De Avondschemering) en La Notte (De Nacht). Het gedicht volgt de hoofdpersoon van zijn late ontwaken tot de nachtelijke feesten: de keuze tussen chocolade of koffie, het toilet maken, galante bezoeken, mondaine diners, gezelschapsspelen en frivole gesprekken worden afleveringen verteld met de plechtige toon van een klassiek epos.

Parini gebruikt namelijk een verheven stijl, geïnspireerd door Homerus en Vergilius, om onbeduidende en oppervlakkige handelingen te beschrijven. Uit dit contrast ontstaat de ironie van het werk: de dichter lijkt de aristocratische wereld te vieren, maar ontbloot in werkelijkheid de nutteloosheid, de luiheid en de hypocrisie ervan.

De hoofdpersoon, de 'Giovin Signore' (Jonge Heer), vertegenwoordigt een inmiddels decadente sociale klasse die niet in staat is om buiten luxe en wereldse conventies een ware zin in het leven te vinden. Via dit personage bekritiseert Parini een samenleving die enkel leeft van schone schijn en sociale rituelen, ver verwijderd van de waarden van burgerlijke inzet en arbeid.

Het werk is beïnvloed door 'The Rape of the Lock' van Alexander Pope, vooral in het gebruik van heroï-comische ironie, maar ook door de Franse verlichtingsideeën en het Europese morele denken van de 18e eeuw. Il Giorno wordt vaak beschouwd als het begin van de moderne Italiaanse 'civiele literatuur', in staat om stilistische elegantie, sociale satire en morele reflectie te verenigen.

Hoewel het onvoltooid is gebleven, had het gedicht een enorme invloed op de latere Italiaanse literatuur. Ugo Foscolo bewonderde Parini diep en maakte hem tot het symbool van de moreel integere intellectueel in een corrupte wereld. Zelfs vandaag de dag wordt Il Giorno beschouwd als een van de grootste satires op de Europese aristocratische samenleving.