Phân tích phân loại trải nghiệm chủ thể của nạn nhân bạo lực chính trị

Mục đích nghiên cứu: Nhằm nâng cao mức độ nhạy bén về chấn thương bạo lực chính trị của những người trợ giúp tuyến đầu thuộc các chuyên môn khác nhau, đồng thời lập kế hoạch cho các chương trình phục hồi và dịch vụ tích hợp sát với nhu cầu của các thế hệ khác nhau trong gia đình nạn nhân chính trị. Cần phải hiểu sâu sắc và chi tiết hơn về tình trạng thể chất, tinh thần và hoàn cảnh sống của những người sống sót sau thảm kịch chính trị và các thành viên gia đình thuộc các thế hệ khác nhau, nhằm nắm bắt bức tranh phức tạp của các gia đình này. Do đó, dự án nghiên cứu này dựa trên dữ liệu định tính từ các cuộc phỏng vấn chuyên sâu về nhu cầu thể chất và tinh thần của các gia đình nạn nhân chính trị do Ủy ban thu thập, kết hợp với các góc nhìn hiểu biết từ tâm lý học hiện tượng luận diễn giải và động lực học phân tâm học để tiến hành phân tích chủ đề chuyên sâu. Dựa trên kết quả phân tích, nghiên cứu đề xuất mô hình dịch vụ toàn diện về chữa lành và hỗ trợ đa chuyên khoa có thể đáp ứng nhu cầu cá nhân của các thành viên trong gia đình nạn nhân.

Phương pháp nghiên cứu: Nghiên cứu này sử dụng phương pháp luận hỗn hợp, lấy tâm lý học hiện tượng luận làm "sợi dọc", sử dụng phân tích hiện tượng luận diễn giải (IPA) làm nền tảng, và tích hợp phương pháp hiện tượng luận của "Trường phái Sheffield" (Vương quốc Anh). Phương pháp này nhấn mạnh việc xem xét 7 đặc điểm bản chất không thể thiếu của con người khi cư ngụ trong thế giới khi hình thành chủ đề: ý thức về bản thân (selfhood), tính xã hội (sociality), tính hiện thân (embodiment), tính thời gian (temporality), tính không gian (spatiality), dự án cuộc đời (project), và diễn ngôn (discourse) được sử dụng khi mô tả trải nghiệm. "Sợi vĩ" của phương pháp nghiên cứu này là phân tâm học, liên quan đến sự nhạy bén của góc nhìn phân tâm học đối với trải nghiệm chấn thương và được thể hiện trong sự hiểu biết sâu sắc về phân tích trải nghiệm của nạn nhân. Ngoài ra, nghiên cứu này cũng mang lại một chiều kích "hợp tác" mới cho IPA, với việc người chủ trì dự án, hai đồng chủ trì và một nghiên cứu viên cùng phân tích dữ liệu phỏng vấn. Thông qua làm việc nhóm, họ đóng vai trò là những người cùng chứng kiến chấn thương bạo lực chính trị, nỗ lực tìm kiếm sự hiểu biết và diễn ngôn chung cho trải nghiệm chủ thể chấn thương.

Kết quả nghiên cứu: Từ việc xem xét 7 đặc điểm bản chất, chúng tôi nhận thấy có sự khác biệt bản chất giữa trải nghiệm của bản thân nạn nhân và gia đình họ. Do đó, trong trình bày kết quả, chúng tôi phân loại bức tranh nạn nhân thành:

1. Nhà tù và các di chứng của bản thân nạn nhân: Phần này liên quan đến tác động của các trải nghiệm chấn thương khi bị tra tấn bất công, tù đày khổ sai và các đối xử vô nhân đạo khác đối với phương diện tồn tại của họ với tư cách là một "con người".

2. Nhà tù ngoài ngục và di sản liên thế hệ của gia đình nạn nhân: Trong quá trình trưởng thành của thế hệ thứ hai, sự vắng mặt của cha mẹ (nạn nhân) đã tạo ra một khoảng trống huyết thống thời thơ ấu, khiến họ trở thành những "trẻ mồ côi có cha mẹ". Di sản liên thế hệ đề cập đến việc trước khi thế hệ thứ hai hiểu chuyện và nhận thức về bản thân, họ đã buộc phải kế thừa tất cả các mối quan hệ xã hội sẵn có, bao gồm thân phận là hậu duệ của "tù nhân chính trị", sự kỳ thị và tổn thương từ bạo lực nhà nước, hoặc bị kỳ vọng sẽ kế thừa lập trường chính trị và sự nghiệp còn dang dở của thế hệ trước.

Nhìn chung, nghiên cứu phát hiện ra rằng bạo lực chính trị của chế độ độc tài là việc "nhà nước" – như một quyền lực tối cao vượt lên trên mọi tính xã hội, có thể quyết định sự sống cái chết – xâm nhập vào cuộc sống của nạn nhân, cưỡng bức giam giữ họ dài hạn, nhổ rễ họ khỏi vị trí xã hội ban đầu và phá hủy nền tảng xã hội mà họ dựa vào để sinh sống. Vị trí của thế hệ thứ hai là buộc phải tiếp nhận di sản liên thế hệ; bạo lực chính trị đã tước đi khả năng tham gia vào thế giới cộng đồng chia sẻ và giao tiếp với người khác của họ, khiến các gia đình nạn nhân chính trị trở thành những "hòn đảo cô độc" không thể kết nối với bên ngoài.

Đề xuất nghiên cứu: Dựa trên đặc điểm của tính trì hoãn chấn thương và hiệu ứng chấn thương liên thế hệ được quan sát thấy trong nghiên cứu này, đồng thời xem xét thực trạng điều trị y tế hóa chấn thương tâm lý trong nước, nhóm nghiên cứu đưa ra hai đề xuất:

1. Xây dựng mô hình chữa lành đa chuyên khoa bản địa lấy việc phục hồi chủ thể quan hệ làm cốt lõi. Nhà nước phải chịu trách nhiệm phục hồi hoàn toàn cho nhóm nạn nhân do chính mình tạo ra, thiết lập các mô hình và cơ chế chữa lành thực sự có khả năng tiếp nhận công trình phục hồi của nhà nước. Để đạt được mục tiêu này, cần sớm thành lập trung tâm chữa lành chấn thương bạo lực chính trị cấp trung ương có năng lực đào tạo, nghiên cứu và thực hành, nhằm nâng cao năng lực hiểu biết về chấn thương cho những người trợ giúp chuyên nghiệp trong các lĩnh vực khác nhau, mở ra cơ chế hợp tác đa chuyên khoa.

2. Thành lập cơ quan chuyên trách trung ương, hỗ trợ mạng lưới hợp tác đa chuyên khoa tại địa phương. Việc chăm sóc nạn nhân và gia đình không nên chỉ dựa vào mô hình "y tế - tâm lý - công tác xã hội" vốn có, mà phải thành lập cơ quan chuyên trách trung ương, hỗ trợ mạng lưới hợp tác địa phương. Thông qua việc lắng nghe thấu cảm sâu sắc và hỗ trợ chuyên môn dựa trên đó để chứng kiến nỗi đau của họ, giúp họ được tái công nhận thông qua việc được lắng nghe, trở thành một thành viên của cộng đồng và được chăm sóc thích đáng.