Candide, hay Lạc quan

Xuất bản năm 1759, Candide, hay Lạc quan là một trong những truyện triết học nổi tiếng nhất của Voltaire.

Cuốn tiểu thuyết kể về câu chuyện của Candide, một chàng thanh niên ngây thơ được nuôi dưỡng trong lâu đài của Nam tước Thunder-ten-tronckh ở Westphalia. Thầy của anh, Pangloss, dạy anh rằng "mọi chuyện đều tốt đẹp nhất trong cái thế giới tốt đẹp nhất có thể", một ý tưởng lấy cảm hứng từ triết học của Leibniz. Nhưng sau khi bị đuổi khỏi lâu đài vì đã hôn Cunégonde, Candide khám phá ra một thế giới đầy rẫy bạo lực, thảm họa và nỗi đau của con người. Anh băng qua châu Âu và châu Mỹ, chứng kiến những cuộc chiến tranh, động đất...

Thông qua cuộc hành trình khai sáng này, Voltaire phê phán những ảo tưởng triết học ngăn cản con người nhìn nhận thực tế. Trận động đất nổi tiếng ở Lisbon, các cuộc đàn áp tôn giáo, chế độ nô lệ hay tham nhũng chính trị trở thành những ví dụ cụ thể về sự tàn bạo của thế giới. Ngay cả Eldorado, một xã hội lý tưởng dựa trên hòa bình và lý trí, cũng hiện lên như một nơi xa vời đối với nhân loại thực tại.

Phong cách của tác phẩm đặc trưng bởi lối viết nhanh, súc tích và mỉa mai. Voltaire pha trộn sự hài hước đen tối, sự cường điệu và châm biếm để làm cho lời phê phán của mình trở nên hiệu quả hơn. Đằng sau vẻ ngoài đơn giản của câu chuyện là một suy ngẫm sâu sắc về cuộc sống.

Kết luận của câu chuyện, với câu nói nổi tiếng "Chúng ta phải canh tác khu vườn của mình", đã tóm gọn tư tưởng của Voltaire: thay vì lạc lối trong những suy đoán trừu tượng, con người nên tập trung vào những hành động thực tế và hữu ích.

Cho đến tận ngày nay, Candide vẫn là một tác phẩm kinh điển.