Fortunata en Jacinta

Fortunata en Jacinta (1886–1887) wordt beschouwd als het meesterwerk van Benito Pérez Galdós en een van de belangrijkste romans van het Europees realisme. De roman speelt zich af in het Madrid van het einde van de 19e eeuw en schetst in groot detail de Spaanse samenleving van die tijd: de burgerij, de sloppenwijken, religie, het huwelijk, sociale ongelijkheid en morele hypocrisie.

Het verhaal draait om twee totaal verschillende vrouwen: Fortunata, een arme, impulsieve en gepassioneerde jonge vrouw; en Jacinta, een verfijnde en onvruchtbare burgerlijke vrouw. Beiden zijn verbonden door Juanito Santa Cruz, erfgenaam van een rijke Madrileense familie en symbool van een egoïstische, oppervlakkige en moreel lege burgerij.

Juanito verleidt Fortunata en verlaat haar vervolgens wanneer hij op haar uitgekeken raakt. Later trouwt hij met zijn nicht Jacinta, die ervan droomt een gezin te stichten maar geen kinderen kan krijgen. Vanuit dit conflict ontwikkelt de roman een complex netwerk van familierelaties, passies, jaloezie, verraad en sociale strijd.

Fortunata probeert haar leven weer op te bouwen door te trouwen met Maximiliano Rubín, een ziekelijke en gevoelige jongeman die oprecht van haar houdt. De obsessie van Juanito en de sociale druk sleuren Fortunata echter opnieuw mee in een destructieve relatie. Ondertussen wordt Jacinta gekweld door de onmogelijkheid om moeder te worden en door de constante achterdocht over de ontrouw van haar echtgenoot.

Meer dan een simpel liefdesverhaal is de roman een immens sociaal fresco. Galdós toont straten, markten, kloosters, cafés, burgerhuizen en ellendige wijken met een bijna documentaire precisie. Madrid wordt een personage op zich in het werk.

Een van de meest revolutionaire aspecten van Fortunata en Jacinta is de psychologische diepgang van de vrouwelijke personages. Fortunata verschijnt niet als een eenvoudige 'gevallen vrouw', maar als een personage vol menselijkheid, verlangen, tegenstrijdigheden en waardigheid. Jacinta, hoewel behorend tot de bevoorrechte klasse, is ook het slachtoffer van sociale structuren en het model van het burgerlijk huwelijk.

De roman bekritiseert scherp de dubbele moraal van de Spaanse samenleving. Mannen, in het bijzonder Juanito, kunnen liegen en verraden zonder werkelijke gevolgen, terwijl vrouwen de morele en sociale last van elke beslissing dragen. Galdós stelt ook de geïnstitutionaliseerde religie, de klassenverschillen en de hypocrisie van de Madrileense burgerij aan de kaak.

Het personage Maximiliano Rubín voegt een andere dimensie toe aan het werk: waanzin, existentieel lijden en het onvermogen om te ontsnappen aan een tragisch lot. Zijn progressieve mentale aftakeling anticipeert op psychologische technieken die later door moderne romanciers van de 20e eeuw zouden worden ontwikkeld.

Vanwege de narratieve reikwijdte, de complexiteit van de personages en de sociale analyse is Fortunata en Jacinta vaak vergeleken met Anna Karenina van Tolstoj of La Comédie humaine van Balzac. Veel critici beschouwen het als de definitieve roman over het Madrid van de 19e eeuw.

Het werk is meerdere malen bewerkt voor film, theater en televisie. De televisiebewerking onder regie van Mario Camus in 1980 hielp om van de roman een nog populairdere klassieker te maken bij het Spaanse publiek.

Vandaag de dag blijft Fortunata en Jacinta een van de grote romans van de wereldliteratuur: een monumentaal werk over liefde, verlangen, moederschap, sociale klasse en de menselijke tragedie.