Cuốn sách mở mang trí tuệ ── 《Thân Ngâm Ngữ》 (Ngoại thiên)

《Thân Ngâm Ngữ》 là một tập hợp các ghi chép thảo luận về triết lý nhân sinh. Cuốn sách gồm sáu quyển, ba quyển đầu là Nội thiên, ba quyển sau là Ngoại thiên. Nội thiên chia thành các phần: Tính mệnh, Tồn tâm, Luân lý, Đàm đạo, Tu thân, Vấn học, Ứng vụ, Dưỡng sinh; Ngoại thiên chia thành chín phần: Thiên địa, Thế vận, Thánh hiền, Phẩm tảo, Trị đạo, Nhân tình, Vật lý, Quảng dụ, Từ chương, tổng cộng mười bảy thiên. Tác phẩm bao quát rộng rãi, mang tính chiêm nghiệm cao, phản ánh trải nghiệm của tác giả về xã hội, chính trị, tình đời và sự tìm kiếm chân lý không ngừng nghỉ. Trong đó lấp lánh những tia sáng triết lý và sự căm ghét đối với nền chính trị suy đồi, phong khí xã hội đương thời. Nó thể hiện tư tưởng quyền biến, thực dụng và dung hợp các học thuyết. 《Thân Ngâm Ngữ》 được viết theo phong cách ngữ lục tùy bút, ghi chép bất cứ khi nào có cảm hứng, hành văn linh hoạt, độ dài ngắn tùy theo ý tứ; lấy Nho gia làm gốc, tiếp thu trí tuệ các nhà, vừa trang trọng vừa hài hước; giàu tính ngụ ngôn, văn học, thú vị và triết lý, ngôn ngữ "giản dị, trọng yếu, chân thực".

《Thân Ngâm Ngữ》 về cơ bản dựa trên tư tưởng Nho gia, bao dung và tiếp thu tinh hoa tư tưởng của Đạo gia, Pháp gia, Mặc gia cùng các chư tử bách gia khác, cộng thêm những thăng trầm trên hoạn lộ và cảm nhận độc đáo của tác giả về sự ấm lạnh của nhân gian. Nội dung cuốn sách chủ yếu nhắm vào các tệ đoan xã hội xuất hiện trong thời kỳ nhà Minh chuyển từ thịnh sang suy, đề ra nhiều chủ trương hưng lợi trừ hại, dốc lòng trị quốc, từ đó có những kiến giải và nhận thức độc đáo về nhân sinh, quốc gia và vũ trụ, đặc biệt là về phương diện tu thân dưỡng tính, tác giả đã luận thuật những quan điểm độc đáo ở tầng sâu hơn.