Gerusalemme liberata (เยรูซาเลมที่ถูกปลดปล่อย)

《Gerusalemme liberata》 เป็นผลงานชิ้นเอกของกวีชาวอิตาลี Torquato Tasso ตีพิมพ์ฉบับสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1581 และถือเป็นหนึ่งในวรรณกรรมที่สำคัญที่สุดของยุคเรอเนซองส์ในยุโรป บทกวีเล่าเรื่องราวในรูปแบบอุดมคติและมีความเป็นดราม่าสูงของสงครามครูเสดครั้งที่หนึ่ง โดยมุ่งเน้นไปที่การพิชิตเยรูซาเลมโดยเหล่านักรบคริสเตียนที่นำโดย Goffredo di Buglione อย่างไรก็ตาม มากกว่าการเป็นมหากาพย์ทางประวัติศาสตร์เพียงอย่างเดียว ผลงานชิ้นนี้เป็นการถักทอเรื่องราวของสงคราม ความศรัทธา เวทมนตร์ ความรัก และโศกนาฏกรรม ที่ซึ่งความขัดแย้งทางศาสนากลายเป็นความขัดแย้งภายในจิตใจด้วย

Tasso นำประเพณีบทกวีอัศวินของอิตาลีที่เริ่มโดย Ludovico Ariosto ในเรื่อง 《Orlando Furioso》 มาปรับใช้ แต่เขาเปลี่ยนให้มันมีความหม่นหมองและจิตวิญญาณมากขึ้น หาก Ariosto ให้ความสำคัญกับการประชดประชันและการผจญภัย Tasso กลับสร้างโลกที่ถูกครอบงำด้วยความสงสัย ความลุ่มหลง และความรู้สึกในโชคชะตา ตัวละครต้องมีชีวิตที่ถูกแบ่งแยกระหว่างความรักกับหน้าที่ ความปรารถนากับความศรัทธา เกียรติยศทางการทหารกับความทุกข์ทรมานส่วนตัว

ท่ามกลางตัวละครที่มีชื่อเสียงที่สุดในเรื่อง ได้แก่ Clorinda นักรบหญิงชาวซาราเซ็นผู้เป็นที่รักของ Tancredi อัศวินคริสเตียน; Armida แม่มดผู้ยั่วยวนที่พยายามเบี่ยงเบนความสนใจของเหล่าครูเสดแต่กลับตกหลุมรัก Rinaldo; และ Erminia เจ้าหญิงผู้ตกหลุมรัก Tancredi อย่างไร้ความหวัง ฉากการตายของ Clorinda ซึ่งได้รับศีลล้างบาปจาก Tancredi เพียงไม่กี่อึดใจก่อนสิ้นใจ ได้กลายเป็นหนึ่งในฉากที่มีชื่อเสียงที่สุดในวรรณกรรมอิตาลีและเป็นสัญลักษณ์ของโศกนาฏกรรมความรักในยุคเรอเนซองส์

ผลงานชิ้นนี้ประสบความสำเร็จอย่างล้นหลามทั่วทั้งยุโรป จิตรกรอย่าง Eugène Delacroix, Nicolas Poussin และ Giovanni Battista Tiepolo ได้วาดภาพฉากที่ได้รับแรงบันดาลใจจากบทกวีนี้ โดยเฉพาะฉากที่อุทิศให้กับ Armida และ Rinaldo หรือความตายของ Clorinda แม้แต่ในด้านดนตรีก็ได้รับอิทธิพลอย่างลึกซึ้ง: Claudio Monteverdi ได้ประพันธ์เพลง 《Il combattimento di Tancredi e Clorinda》 ขณะที่ George Frideric Handel, Antonio Vivaldi และ Gioachino Rossini ได้นำเหตุการณ์ในบทกวีมาดัดแปลงเป็นโอเปร่า

《Gerusalemme liberata》 ยังส่งอิทธิพลอย่างลึกซึ้งต่อวรรณกรรมอังกฤษ Edmund Spenser ได้นำองค์ประกอบต่างๆ ไปใช้ใน 《The Faerie Queene》 ขณะที่ John Milton มองว่า Tasso เป็นหนึ่งในต้นแบบที่ยิ่งใหญ่ของมหากาพย์ทางศาสนาสมัยใหม่ เป็นเวลาหลายศตวรรษที่บทกวีนี้ถูกจัดให้เป็นหนึ่งในจุดสูงสุดของกวีนิพนธ์ตะวันตก ที่สามารถหลอมรวมความยิ่งใหญ่แบบคลาสสิกเข้ากับความอ่อนไหวทางอารมณ์ของยุคเรอเนซองส์ตอนปลาย