De kikkerkoning of de ijzeren Hendrik (1812)

De kikkerkoning of de ijzeren Hendrik is het eerste sprookje uit de verzameling Kinder- und Hausmärchen van de gebroeders Grimm. Het verscheen voor het eerst in 1812 and behoort tegenwoordig tot de bekendste Europese volkssprookjes.

Het verhaal gaat over een jonge prinses die tijdens het spelen haar gouden bal in een waterput laat vallen. Een kikker helpt haar de bal terug te krijgen, maar eist in ruil daarvoor haar vriendschap en toestemming om met haar te eten en te leven. De prinses houdt zich in eerste instantie niet aan haar belofte, maar wordt door haar vader gedwongen de kikker binnen te laten. Uiteindelijk verandert de kikker in een betoverde prins.

In de oorspronkelijke Grimm-versie wordt de kikker niet verlost door een kus, maar doordat de prinses hem tegen de muur gooit. Pas latere bewerkingen en moderne adaptaties maakten de 'kus van de kikker' populair.

Het personage van de 'ijzeren Hendrik' verschijnt aan het einde van het verhaal. Hendrik is de trouwe dienaar van de prins, wiens hart uit rouw over de gedaanteverwisseling van zijn heer met ijzeren banden werd omsloten. Wanneer de prins wordt verlost, springen de ijzeren banden van vreugde doormidden. Dit personage symboliseert loyaliteit, trouw en emotionele bevrijding.

Het sprookje behandelt centrale thema's uit de sprookjeswereld van Grimm:

Trouw en belofte

Transformatie en verlossing

Volwassen worden en verantwoordelijkheid

De verbinding tussen uiterlijke verschijning en innerlijke waarde

Net als veel sprookjes van de Grimms is ook De kikkerkoning gebaseerd op oudere mondelinge overleveringen en werd het in de loop van de verschillende edities taalkundig herzien. Tegenwoordig geldt het werk als een basistekst van de Europese sprookjesliteratuur en is het wereldwijd geadapteerd – in boeken, films, toneelstukken en kinderliteratuur.