Takekurabe (Opgroeien)

Leeswijzer

Achtergrond van het werk: Takekurabe speelt zich af in de buurt van de Daionji-tempel nabij Yoshiwara in Tokio en beschrijft de volwassenwording van jongeren zoals Midori, Nobunyo en Shotaro te midden van straten, festivals en spelletjes. Dit is de levendige en complexe wereld van de benedenstad (shitamachi), met handelaren, tempels, plezierkwartieren, festivals en geruchten; de kinderen lijken vrij rond te rennen, maar zijn in werkelijkheid al omringd door familieberoepen, genderrollen en klassenposities. Midori's toekomst is verbonden met de Yoshiwara-bordelen, terwijl Nobunyo uit een monnikenfamilie komt; de vage gevoelens tussen hen dragen vanaf het begin een moeilijk overbrugbare grens met zich mee.

Literaire kenmerken: Higuchi Ichiyō schreef over het leven van de onderste lagen van de moderne stad in een stijl met een klassieke resonantie. De tekst is prachtig en ritmisch dicht, als een levendig straatbeeld vol stemmen. Het meest ontroerende aan het werk is dat het de kinderen niet haastig de volwassen wereld in duwt, maar in detail beschrijft hoe zij zich geleidelijk bewust worden van hun lot door spel, ruzie, verlegenheid en stilte. Details zoals Midori die een strook stof aan Nobunyo geeft of haar plotselinge zwijgzaamheid beschrijven de verlegenheid en het verdriet van de opgroeiende tiener uiterst fijnzinnig. De novelle klaagt het systeem niet expliciet aan, maar laat de lezer zien hoe het systeem het dagelijks leven binnendringt.

Synopsis: Wie vandaag Takekurabe leest, wordt herinnerd aan veel kinderen die door hun omgeving gedwongen worden vroeg volwassen te worden. Het herinnert ons eraan dat de jeugd niet altijd alleen uit dromen en vrijheid bestaat, maar ook het moment kan zijn waarop men voor het eerst ontdekt dat er minder wegen te kiezen zijn dan gedacht. Voor de algemene lezer is dit boek zowel een verhaal over de jeugd als een tedere maar wrede observatie van de stad, klasse en het lot van vrouwen. De kinderen in het verhaal komen en gaan in de buurt van festivals, steegjes, winkels en het plezierkwartier; het leven zit vol levendige geluiden. Midori is levendig en trots, de meest stralende verschijning in de groep; Nobunyo is stil en introvert, met een gevoel van afstand door zijn achtergrond in een monnikenfamilie. De affectie tussen hen wordt niet geuit in duidelijke bekentenissen, maar zit verborgen in een helpende hand, een blos, een aarzeling om te spreken. Naarmate Midori haar lot nadert om in de volwassen wereld te worden opgenomen, worden de oorspronkelijk heldere kinderspellen overschaduwd door afscheid en verlegenheid. Dit verhaal vereist geen diepgaande literaire kennis; door simpelweg de keuzes, aarzelingen en stiltes van de personages te volgen, voelt de lezer hoe de situatie van een individu langzaam voor de ogen verschijnt.

Encyclopedie van het werk

Biografie van de auteur: Higuchi Ichiyō (1872-1896) had een kort leven en ondersteunde lange tijd het huishouden in armoede, maar schreef in haar twintiger jaren meerdere klassiekers van de moderne Japanse literatuur. Ze wordt beschouwd als een van de belangrijkste vrouwelijke schrijvers uit de Meiji-periode.

Relatie tussen auteur en werk: Ichiyō was bekend met de lagere wijken van Tokio en kende de positie van vrouwen onder druk van armoede en reputatie heel goed. Takekurabe transformeert haar observaties van het straatleven in een fijnzinnig groepsportret.

Moderne analogie: Het is als een coming-of-age serie zonder belerende voice-over; de camera volgt de rennende kinderen, maar het publiek ziet langzaam dat de deur naar de volwassen wereld daarvoor niet voor iedereen gelijk is.