De Roman van de Drie Koninkrijken (Sanguo Yanyi)

I. Basispositionering en ontstaansgeschiedenis

'De Roman van de Drie Koninkrijken', volledig getiteld 'Sanguozhi Tongsu Yanyi', ook bekend als 'Sanguozhi Yanyi' of 'Sanguozhi Zhuan', is de eerste historische roman in hoofdstukken (zhanghui xiaoshuo) in de Chinese literatuurgeschiedenis. Het behoort tot de 'Vier Klassieke Romans' en de 'Vier Wonderbaarlijke Boeken' van de Chinese literatuur.

Verhalen over de Drie Koninkrijken zijn al heel lang populair onder het Chinese volk. Uiterlijk in de late Tang-dynastie circuleerden deze verhalen al; tijdens de Song- en Yuan-dynastieën waren de 'Shuosanfen' (het vertellen van verhalen over de Drie Koninkrijken) in stedelijke uitgaansgebieden (Waishe Goulan) zeer geliefd. Aan het eind van de Yuan- en het begin van de Ming-dynastie combineerde de auteur Luo Guanzhong deze volksverhalen, opera's en vertelscripts (zoals 'Sanguozhi Pinghua') met officiële geschiedschrijving zoals 'Sanguozhi' (inclusief het commentaar van Pei Songzhi), 'Houhanshu' en 'Zizhi Tongjian'. Op basis van zijn eigen inzichten in de samenleving en het leven creëerde hij dit klassieke meesterwerk.

II. Evolutie van de belangrijkste versies

De roman heeft tijdens zijn verspreiding diverse herzieningen ondergaan, die in drie hoofdfasen kunnen worden verdeeld:

Vroege Ming-dynastie (Jiajing-editie)

De in 1522 (het eerste jaar van Jiajing) gepubliceerde editie is de oudste nog bestaande versie, bekend als de 'Jiajing-editie', bestaande uit 24 delen. De taal is relatief sober en de inhoud is toegankelijk.

Qing-dynastie, regeerperiode Kangxi (Mao-editie)

Herzien door Mao Lun en zijn zoon Mao Zonggang. Zij corrigeerden historische feiten, pasten de tekst aan en verfijnden de stijl. Ze verwijderden onrealistische elementen en bovennatuurlijke zaken uit de Ming-edities en vormden het om tot de tegenwoordig meest gebruikte versie van 120 hoofdstukken, de 'Mao-editie'.

Moderne geannoteerde versie (Shen-editie)

De door de moderne geleerde Shen Bojun gecorrigeerde versie corrigeert zo'n zeven- tot achthonderd technische fouten uit de originele teksten en wordt zeer gewaardeerd in de moderne historische en literaire academische wereld.

III. Samenvatting van het verhaal in 120 hoofdstukken

De roman beschrijft de historische turbulentie van het einde van de Oostelijke Han-dynastie tot het begin van de Westelijke Jin-dynastie, een periode van bijna honderd jaar (184-280 n.Chr.). Het plot kan worden onderverdeeld in zes hoofdfasen:

De Gele Tulbandenopstand en de chaos van Dong Zhuo (Hfdst. 1-9)

Corruptie en de macht van eunuchen leiden tot de Gele Tulbandenopstand. Generaal He Jin roept Dong Zhuo naar de hoofdstad, die van de gelegenheid gebruikmaakt om de macht te grijpen. Na een mislukte moordaanslag op Dong Zhuo vlucht Cao Cao en roept hij achttien krijgsheren op tot een alliantie. Uiteindelijk doodt Lü Bu Dong Zhuo na een list van Wang Yun.

De strijd tussen krijgsheren en de eenwording van het noorden (Hfdst. 10-33)

Krijgsheren bevechten elkaar om grondgebied. Cao Cao gijzelt de keizer om in zijn naam bevelen uit te vaardigen en schakelt rivalen als Lü Bu en Yuan Shu uit. Na de Slag bij Guandu verslaat hij de overmacht van Yuan Shao en verenigt het noorden. Ondertussen vestigt Sun Ce, bijgestaan door Zhou Yu, zijn macht in het oosten (Jiangdong), later opgevolgd door zijn broer Sun Quan.

De drie bezoeken aan de hut en de Slag bij de Rode Klif (Hfdst. 34-57)

Na vele nederlagen zoekt Liu Bei toevlucht bij Liu Biao in Jingzhou. Na drie bezoeken aan zijn hut haalt hij de briljante strateeg Zhuge Liang over om hem te helpen. Cao Cao trekt naar het zuiden; Liu Bei vlucht en stuurt Zhuge Liang naar Sun Quan voor een alliantie. De geallieerde legers verslaan Cao Cao met vuur in de Slag bij de Rode Klif, wat de basis legt voor de driedeling van het rijk.

De driedeling en de dood van Guan en Zhang (Hfdst. 58-77)

Liu Bei verovert Sichuan en Hanzhong en roept zichzelf uit tot Koning van Hanzhong. De wereld is nu verdeeld in drieën (Wei, Shu, Wu). Cao Cao sterft en zijn zoon Cao Pi sticht de Wei-dynastie; Liu Bei sticht de Shu-Han dynastie. Sun Quan van Wu herovert echter Jingzhou in samenwerking met Wei; de generaal van Shu, Guan Yu, wordt gedood. Kort daarna wordt ook Zhang Fei vermoord.

De nederlaag bij Yiling en het testament bij Baidi (Hfdst. 78-90)

Om zijn broeders te wreken valt Liu Bei Wu aan tegen het advies van Zhuge Liang in. De jonge strateeg Lu Xun van Wu verslaat het leger van Shu vernietigend met vuur. Liu Bei trekt zich terug naar de stad Baidi en vertrouwt op zijn sterfbed de zorg voor het rijk toe aan Zhuge Liang. Zhuge Liang herstelt de banden met Wu en stabiliseert het zuiden door Meng Huo zeven keer gevangen te nemen.

Zes expedities vanuit de Qishan en de eenwording onder Jin (Hfdst. 91-120)

Om Liu Bei's wens te vervullen, begint Zhuge Liang aan zes noordelijke expedities tegen Wei. Na een bittere strijd tegen de strateeg Sima Yi sterft hij door uitputting op de Wuzhang-vlakte. Jiang Wei zet zijn werk voort, maar de macht in Wei valt in handen van de Sima-familie. Shu-Han valt na een invasie door Deng Ai; de zwakke keizer Liu Shan geeft zich over. Sima Yan dwingt de Wei-keizer tot aftreden, sticht de Jin-dynastie en verovert uiteindelijk ook Wu. Na honderd jaar oorlog is het rijk weer verenigd.

IV. Artistieke kenmerken en beperkingen

Voorkeur voor Liu en afkeer van Cao

De roman weerspiegelt de hoop van het volk op het herstel van de Han-dynastie, met de groep rond Liu Bei als moreel centrum. Er is een sterke tendens om Liu te vereren, Cao te verafschuwen en Wu te minachten.

Artistieke archetypen

Het boek bevat bijna tweehonderd personages, waarvan de belangrijkste iconisch zijn geworden:

Zhuge Liang: De belichaming van wijsheid en loyaliteit, begiftigd met bijna magische gaven.

Cao Cao: Het prototype van de 'schurkachtige held' (jianxiong), briljant maar wreed en wantrouwig.

Guan Yu: Symbool voor moed, kracht en onwankelbare loyaliteit.

Liu Bei: De ideale welwillende heerser die om zijn volk geeft en talent koestert.

Grootse veldslagen en politieke intriges

De roman blinkt uit in het beschrijven van complexe oorlogsvoering en introduceerde het heroïsche beeld van generaals die elkaar uitdagen tot duels op het slagveld.

Stijl en taal

De structuur is groots maar helder. De taal is een mengeling van klassiek Chinees en de volkstaal, waardoor het levendig en toegankelijk is voor zowel geleerden als het gewone volk.

Beperkingen

De structuur is onevenwichtig (de eerste 90 hoofdstukken beslaan 51 jaar, terwijl de laatste 30 hoofdstukken 46 jaar afraffelen). Historici bekritiseren de mengeling van 'zeven delen feit, drie delen fictie', waardoor veel mensen fictieve gebeurtenissen als de eed in de perzikentuin voor ware geschiedenis aanzien.

V. Culturele invloed

De invloed op de Oost-Aziatische cultuur is diepgeworteld:

Dagelijks taalgebruik

De roman heeft geleid tot talloze idiomen (chengyu) en gezegden die nog dagelijks worden gebruikt.

Strategische toepassingen

In het leger en de politiek wordt het boek al eeuwen bestudeerd als handleiding voor strategie. Tegenwoordig wordt de wijsheid uit het boek ook toegepast in het bedrijfsleven.

Populaire cultuur

Van opera's in de Ming-dynastie tot moderne films, anime en videogames (zoals de 'Dynasty Warriors'-serie), de thema's uit de Drie Koninkrijken blijven wereldwijd mateloos populair.