Batrachomyomachia

Een klassieke epos-parodie die de Trojaanse Oorlog verkleint tot een vijverconflict.

De Batrachomyomachia (De strijd tussen de kikkers en de muizen) is een kort maar uiterst vermakelijk Oudgrieks pseudo-Homerisch werk, waarvan de titel letterlijk 'kikker-muis-gevecht' betekent. Het verhaal past de plechtige heroïsche taal, de gevechten op het slagveld, de genealogieën van krijgers, de godenvergaderingen en het noodlot uit de Homerische epen toe op een absurd conflict tussen kikkers en muizen: een oorlog tussen kleine dieren, ontstaan door een misverstand, wordt beschreven met dezelfde grandeur als de Trojaanse Oorlog. In de tekst blijft de traditie van interveniërende Griekse goden, naamgeving van personages en annotaties behouden, wat aantoont dat het geen simpele kinderfabel is, maar een literaire parodie die het best gewaardeerd kan worden door wie bekend is met de teksten van Homerus.

De relatie van dit werk met Homerus is bijzonder intrigerend. In de oudheid werd het aan Homerus toegeschreven; een andere traditie suggereert dat Pigres van Halicarnassus de auteur zou kunnen zijn. Moderne bronnen noemen de auteur meestal Pseudo-Homerus. Dit is geen diskwalificatie, maar een illustratie van hoe men in de oudheid de autoriteit en stijl van Homerus leende om nieuwe teksten te creëren. Omdat het leven van Homerus zelf al in nevelen gehuld was, werd zijn naam in de klassieke wereld een soort literair merk: elk werk dat gebruikmaakte van het epische metrum, de taal van Homerus imiteerde of de heroïsche traditie voortzette, kon aan deze naam worden gekoppeld. De Batrachomyomachia is het meest humoristische bewijs van deze aantrekkingskracht.

De moderne waarde ligt in het feit dat het lezers laat zien dat klassiekers niet alleen aanbeden hoeven te worden, maar ook begrepen, toegeëigend en geparodieerd kunnen worden. In moderne termen lijkt het op de parodie van Don Quichot op ridderromans, of op het verplaatsen van het vocabulaire van In de Ban van de Ring of superheldenuniversums naar kleine conflicten op school, op kantoor of op sociale media. Met een komische benadering van 'veel ophef om niets' herinnert het de lezer eraan dat grootse narratieven, zodra de schaal verandert, een belachelijke maar ook charmante kant laten zien.