ประวัติศาสตร์ขบวนการประชาธิปไตยในจีน: จากการเรียกร้องประชาธิปไตยของหวัง สือเว่ย ที่เหยียนอัน สู่กำแพงประชาธิปไตยซีตาน

《ประวัติศาสตร์ขบวนการประชาธิปไตยในจีน──จากการเรียกร้องประชาธิปไตยของหวัง สือเว่ย ที่เหยียนอัน สู่กำแพงประชาธิปไตยซีตาน》 และ 《ประวัติศาสตร์ขบวนการประชาธิปไตยในจีน──จากฤดูใบไม้ผลิจีนสู่กระแสการปฏิวัติมะลิ》── บทวิเคราะห์ข้ามยุคสมัยสองเล่มคลาสสิก!

นักวิชาการส่วนใหญ่ที่ศึกษาขบวนการประชาธิปไตยในจีนภายใต้การปกครองของพรรคคอมมิวนิสต์จีน มักถือเอา "เหตุการณ์ 5 เมษา" ในปี 1976 หรือ "กำแพงประชาธิปไตยซีตาน" ในปี 1979 เป็นจุดเริ่มต้น แต่การพัฒนาของขบวนการย่อมมีที่มาทางประวัติศาสตร์ ในความเป็นจริง ขบวนการประชาธิปไตยในจีนได้เริ่มต้นขึ้นอย่างเงียบเชียบตั้งแต่สมัยเหยียนอัน!

เมื่อมองย้อนกลับไปตั้งแต่ปี 1942 หวัง สือเว่ย เรียกร้องประชาธิปไตยในเหยียนอัน จนถึงช่วงการรณรงค์ "ร้อยบุปผาบานสะพรั่ง" ในปี 1958 ที่ปัญญาชนและ "นักประชาธิปไตย" ออกมาวิพากษ์วิจารณ์อย่างรุนแรงต่อระบบ "พรรคครองแผ่นดิน" ของพรรคคอมมิวนิสต์จีน การขาดประชาธิปไตย และการปะทุของ "ขบวนการนักศึกษา 19 พฤษภา" ที่มหาวิทยาลัยปักกิ่ง ขบวนการประชาธิปไตยเกือบทั้งหมดในจีนถูกกระตุ้นโดยกลอุบาย "แผนการที่เปิดเผย" ของเหมา เจ๋อตง เพื่อ "ล่อเสือออกจากถ้ำ" ในการกวาดล้างปัญญาชน แต่กลับกลายเป็นการทิ้งเชื้อไฟไว้ให้ขบวนการ

หลังการ "ต่อต้านขวาจัด" ความผิดพลาดของนโยบาย "ธงแดงสามผืน" ก่อให้เกิดความอดอยากทั่วแผ่นดิน ประชาชนเดือดร้อนแสนสาหัส นำไปสู่การที่บุคคลระดับสำคัญอย่าง หลี่ ต๋า, เผิง เต๋อหวย และ หม่า หยินชู กล้าออกมาเป็นปากเสียงให้ประชาชนโดยไม่หวั่นเกรงเหมา เจ๋อตง! ในช่วง "ปฏิวัติวัฒนธรรม" นักสู้เพื่อประชาธิปไตยจำนวนมากไม่กลัวตาย ออกมาต่อต้านเหมาและต่อต้านการปฏิวัติวัฒนธรรมอย่างเปิดเผย ร่วมกันจารึกหน้าประวัติศาสตร์ที่เศร้าสลดและองอาจให้กับขบวนการประชาธิปไตยจีน

ความโกรธแค้นที่สั่งสมจากการที่ประชาชนไม่พอใจพรรคคอมมิวนิสต์จีน ในที่สุดก็ได้ระเบิดออกมาเป็น "ขบวนการประชาธิปไตยเทียนอันเหมิน 5 เมษา" ในปี 1976 ผ่านการไว้อาลัยการจากไปของโจว เอินไหล นับเป็นการเริ่มต้นขบวนการประชาธิปไตยภาคประชาชนขนานใหญ่ หลังจากเหมาเสียชีวิตในปี 1978 เติ้ง เสี่ยวผิง เพื่อที่จะยึดอำนาจรัฐ ได้ให้การสนับสนุนและใช้คำวิจารณ์จาก "กำแพงประชาธิปไตยซีตาน" เพื่อโค่นล้มฮว๋า กั๋วเฟิง แต่หลังจากนั้นไม่นานเขาก็ทำการปราบปราม!

ทว่ากระแสประชาธิปไตยได้ลุกลามเหมือนไฟลามทุ่งขยายไปสู่ต่างแดน ในปี 1982 หวัง ปิ่งจาง จึงได้ก่อตั้งขบวนการประชาธิปไตย "ฤดูใบไม้ผลิจีน" ในสหรัฐอเมริกา ผสานกับพลังประชาธิปไตยภายในจีน ก่อให้เกิด "ขบวนการนักศึกษา 9 ธันวา" ในปี 1986 และ "ขบวนการประชาธิปไตยเทียนอันเหมิน" ในปี 1989 ซึ่งจบลงด้วยการสังหารหมู่ในเหตุการณ์ "4 มิถุนา"...